country talk #11
’t Mooswief

Nee, nee, Moos is geen dialect voor Maas en een Mooswief is geen waternimf. Moos is gewoon kool. Wief is wijf en staat voor vrouw. Een Mooswief is een marktkoopvrouw die haar groente verkoopt.

In Maastricht zijn nog steeds enkele Mooswiever actief. Sterker nog: het Mooswief is opgeklommen tot een van de belangrijkste iconen van de stad. Wil je het enige echte Mooswief zien, ga dan naar de Markt. Aan de zuidzijde staat een fontein met daar bovenop een hardstenen beeld van ‘t Mooswief. Gehouwen door stadsgenoot Charles Vos en onthuld op carnavalszaterdag 1954 door Prins Carnaval Sjaak I. Een eerbetoon aan alle vrouwen die, schorten om en klompen aan, in vroeger tijden vanuit omliggende dorpen hun groenten op de Maastrichtse markt gingen aanbieden.

En als je er dan toch bent, daar op dat hoekje van de Markt, en je hebt trek in een echte Limburgse traktatie, koop dan een tuut friet bij de oudste friture van Nederland: friture Reitz. De allerlekkerste frites, niet in een plastic bakje, maar in een kloeke papieren puntzak. Met desgewenst huisgemaakt zuurvlees of echte Belgische mayo. En die eet je dan zittend op de rand van de fonteinbak op. ’t Mooswief kijkt toe. Het leven is goed.

‘t Mooswief is ook de patrones van het Maastrichtse carnaval. Op carnavalszondag vindt op het Vrijthof het officiële startritueel plaats van de drie zotte dagen. Eerst elf kanonschoten en daarna wordt hét symbool van de Maastrichtse carnaval aan een paal omhoog getakeld, jawel: ‘t Mooswief, een lichtere versie weliswaar maar veel groter in omvang dan het stenen zusje op de Markt.
Een paar jaar geleden was ik er voor de eerste keer in mijn leven bij en ik zal je verklappen: wat een grandioos en aangrijpend festijn, tot een brok in de keel aan toe. Het Vrijthof, het zonnetje scheen, één grote waanzinnig uitgedoste menigte, de nodige nog-nuchtere Zaate Herremeniekes op de been. En iedereen blij, echt iedereen! In haar bonte schort waakt ‘t Mooswief op gepaste hoogte over de hossende massa.
Op carnavalsdinsdag precies om middernacht wordt zij weer omlaaggehaald. Het Vrijthof staat wederom bomvol, het lawaai is oorverdovend en menigeen pinkt een traantje weg. Het feest is voorbij. Ook voor ‘t Mooswief. Zij wordt opgeborgen in een loods en mag 362 dagen lang haar roes uitslapen.

Alaaf Mooswief. Alaaf alle mooswiever vaan Mestreech. Alaaf álle carnavalsvierders, ook alle moosmannen. Op naar een onvergetelijke Vastelaovend! [KK]